2026/6 - Yünlü soket çorap

 

Bu çorabın izini geriye dönüp fotoğraflarda sürdüm; Kasım 2024'te başlamışım. Hızlıca biten bir çorap planlamışım, ama belli ki o işler öyle olmuyor. Bir Alman atasözünün de buyurduğu üzere "Ende gut, alles gut".

72/2

İki sıra düz ters; iki sıra ters düz. Moss stitch mi oluyor onun adı?

Amat

 

Sanırım uzun zamandır bu kadar keyifle, bu kadar güzel ve bu kadar zekice bir şey okumamıştım. Bir gemide geçtiği ve dili bolca denizcilik jargonu içerdiği için okumayı erteleyip duruyordum, büyyyük hataymış. Galiba diğer kitaplarını da okudukça İhsan Oktay Anar kitaplarının (belki Puslu Kıtalar Atlası bir yana) neden bu kadar az bilindiğine/konuşulduğuna şaşmaya devam edeceğim. Elbette bunda her röportaj teklifini kabul etmeyişi, durmadan kendini, kitaplarını ve kahramanlarını anlatan bir sosyal medya pıtırcığı olmayışı ve kitaplarına müzeler kurmayışı bir rol oynuyordur, fakat yine de büyük eksiklik, büyyyük eksiklik.

Okuduktan sonra tüm o harika göndermeleri keşfedebildiğinden emin olamayanlar "Amat'ta Yapı ve Simgeler" adlı makaleye (E. Örgen) göz atabilir.

Portekizce Düzensiz Fiiller

 Uzun ve sert bir Alman dramından sonra hafif ve mizahi bir şey okumak istedim; "Portekizce Düzensiz Fiiller'i (Portugese Irregular Verbs) seçtim.

Bir Botswana polisiye serisi olan "The No. 1 Ladies' Detective Agency"i okuduğumdan beri Alexander McCall Smith'in diğer kitaplarını da okumak istiyordum. Portekizce Düzensiz Fiiller başta Prof. Dr. Moritz-Maria von Igelfeld olmak üzere üç Alman filoloğun çevresinde dönen, akademik dünyanın gerçeklikten kopukluğuyla inceden inceye dalgasını geçen bir kitap. Roman diye tanıtılıyor ama konu ve karakterler açısından birbirine bağlı öyküler olarak okumak da mümkün. 

Kitap adını Romanistik ve özellikle Portekizce konusunda uzmanlaşmış olan Prof. Dr. von Igelfeld'in akademik çalışmalarının bir sonucu olan dev eserinden alıyor (1200 sayfa). 

Hafif  dedim ama hafife alınacak bir kitap değil "Portekizce Düzensiz Fiiller". Şu bölümü not almışım:

"Von Igelfeld pencereden dışarı baktı. Küçük yağmur damlaları camın üzerinden akıp kırsalı titretiyordu. Manzaranın bir dili nasıl şekillendirdiğini düşünüyordu. Bu tepelerin İrlandaca'nın yumuşak hecelerinden başka bir şey çıkarabileceğini hayal etmek imkansızdı; tıpkı Avrupa'nın yüksek kayalıklarında Almanca'nın sadece belirli biçimlerinin konuşulabileceği gibi; ya da çamurlu, boğuk, balgamlı ovalarda sadece Hollandaca konuşulabileceği gibi. Dilin bu kadar büyük ölçüde kaybolmuş olması, sadece kırsal kesimin bu küçük bölgelerinde hayatta kalabilmesi ne kadar üzücüydü. Bu her yerde oluyordu. Modern dünyanın kabalıkları, dilsel incelikleri basitleştiriyor, hatta yok ediyordu. Düzensiz fiiller düzenli hale geliyor, geçmiş zaman dilek kipi şimdiki zaman dilek kipine dönüşüyor veya daha sıklıkla tamamen ortadan kayboluyordu. Daha önce sevilen bir tepeyi, yeni biçilmiş otun kokusunu veya bir dokuma tezgahının çözgüsünü geçirme eylemini tanımlamak için dört sıfat varken, şimdi yalnızca bir tane sıfat kullanılabiliyordu veya hiç. Ve kelimeleri kaybettiğimizde, diye düşündü Von Igelfeld, onlara eşlik eden dünyanın dokusunu da kaybediyoruz."

Seri halinde yazmayı seven McCall Smith bu kitabı izleyen ve yine Prof. Dr. von Igelfeld ve arkadaşlarının maceralarını konu alan devam kitapları da yazmış. Bulabilirsem onları da okumak isterim.

Öğlen Kadını ( Die Mittagsfrau)

Çağdaş Alman edebiyatının kadın yazarlarından Julia Franck "Die Mittagsfrau"yu 2007'de yazmış. Yazarın en bilinen romanı olan kitap aynı yıl Deutscher Buchpreis'ı (Alman Kitap Ödülü) kazanmış. "Öğlen Kadını" adıyla 2010'da Türkçe'ye de çevrilmiş.  Ancak baskısı var mı; piyasada, sahaflarda bulunabilir mı, bilmiyorum. Ben Almanca'sından okudum.

Kitap 1945'te, Stettin'de yedi yaşındaki Peter'in bakış açısından II. Dünya Savaşı'nın bitimini izleyen günleri izlediğimiz bir prologla açılıyor. Bazı şeyler söze dökülmese de anlaşılıyor. Peter'in anlamadığı veya belki de anlamazlıktan geldiği şeyleri, annesinin söze dökmediklerini okur olarak fark ediyoruz. Prolog Peter'i bir tren istasyonunda bir bankta tek başına, okuru ise yanıt verilmemiş sorularla başbaşa bırakarak kapanıyor.

İzleyen bölümlerde I. Dünya Savaşı ve ardından Weimar Cumhuriyeti dönemine geri dönüyor, iki kızkardeş Martha ve Helene'nin öyküsünü okumaya başlıyoruz. Çünkü roman aslında Peter değil, Helene üzerine. 20.yy Alman tarihinin bu üç önemli dönemini ve her bir dönemin toplumsal atmosferini Helene'nin I. Dünya Savaşı arifesindeki çocukluğu, 1920'lerin parlak ve bohem Berlin'inde geçen gençliği ve Nazi dönemine denk gelen evliliği ve anneliği üzerinden okumak mümkün. Özellikle Berlin'de kuzen Fanny ve çevresindekilerin yaşamı biraz Herman Hesse'in "Bozkırkurdu"nu, biraz da Sabahattin Ali'nin "Kürk Mantolu Madonna"sını çağrıştırıyor.

Çeşitli açılardan sert bir kitap "Öğlen Kadını". Gittikçe suskunlaşan Helene'nin çevresinde diyalogların da azaldığı, yer yer kısa, kesik kesik cümlelerin hakim olduğu bir anlatımı var. Kimi bölümler gereksizce uzatılmış veya detaylandırılmış hissi verebilir. Fakat bu kitabın ne için okunduğuyla da ilgili. Bir toplumu, bir dönemi tarih kitaplarından çok, edebiyat üzerinden  anlamak isteyen okuyucu açısından, tam tersine hazine bile sayılabilir bu detaylar. Bazı  karakterlerin, örneğin Wilhelm'in oldukça klişe geldiğini söyleyebilirim. Wilhelm'in neden öyle olduğuna biraz girebilseydik, belki de amacına daha yaklaşmış ve daha derinlikli bir kitap olurdu.

Kitaba adını veren Öğlen Kadını (Die Mittsgsfrau / Midday Lady) Slav mitolojisinin tekinsiz bir karakteriymiş. Edebiyatta mitolojik göndermeler ilgimi çeken bir konu. Bu kitapta bu detaya rastlamak hoş bir tesadüf oldu. Meraklısına "Mittagsfrau" inanışını mutlaka araştırmasını tavsiye ederim. Kitapta bu inanışa tek bir yerde doğrudan gönderme yapılıyor. Fakat inanç ve inançsızlık, susma ve konuşma, yüzleşme ve kaçınma gibi tekrarlanan bazı motiflerin de dolaylı olarak Mittagsfrau ile ilgili olduğu söylenebilir.

İlgimi çekti ama okuyamam diyenler için; filmi de varmış.

Kitap Listesi - Ekoloji

Aşk Romanları Okuyan İhtiyar, Luis Sepulveda 

Arıların Tarihi, Maja Lunde 

Suddenly in the Depths of the Forest, Amos Oz 

Sür Pulluğunu Ölülerin Kemikleri Üzerinde, Olga Tokarczuk 

Yunanlı Bir Kız Aranıyor

 

 İlk gençliğimde Ankara Yeni Sahne'de izledigim "Fizikçiler"den tanıdığım ve sevdiğim Friedrich Dürrenmatt'ın romanlarını ve oyunlarını okumayı planlamıştım. 1955de yayımlanan"Grieche sucht Griechin" (Yunanlı Bir Kız Aranıyor) ile başladım. Bir fabrikanın forseps bölümünde sayman yardımcısı(nın yardımcısı) olarak çalışan, eskiyeni presbiteryen kilisesine bağlı, etyemez, sigara kullanmayan, maden suyu ve sütten başka bir şey içmeyen, dürüstlük ve erdemi her seyden cok önemseyen Arnolph Archilochos'un hikayesi. Olayların gelişimi öylesine absürd, öyle inanılmaz ki insan bir süre acaba kahramanımız bir rüya mı görüyor, diye düşünüyor. Kısa ama etktileyici bir kara mizah, bir toplumsal hiciv. 

2026/5 - Pamuklu soket çorap

 Son zamanlarda yaklaşık aynı zamanda (çoğunlukla aynı gün) bir kitap ve bir çorap bitirdiğimi farkettim. Bu kez de öyle oldu :) 

Ben çorap insanıyım ( "Sen giyersin, giymezsin, baldırı çıplak gezersin, beni ilgilendirmez." 🤣 ). Eh, yaşadığım iklimde de kışlar uzuuuun ve soğuk, yazlar kısa ve serin olduğundan ben yılın büyük kısmını çorap giyerek geçiriyorum. Dedim ki kendime bahar ve yazda giyilebilecek pamuklu ipten bir çorap öreyim, hazırlık olsun. Yazlık olacağından soket çorap olsun. Gerekirse ayakkabı içinde bile giyilebilsin. İşte böyle.

Hızlıca örüldü, bitti. Pamuklu iple örmenin de demek ayrı bir keyfi var. Yalnız 50 gr. kadar tutarsa, aynı yumaktan bir çorap daha çıkarabilirim diye düşünmüştüm. 53 gr. tuttu. Kalan 47 gr. ile ne yapabilirim, bilmiyorum. Fikri olan beri gelsin pls. Ayakkabıyla dışarıda ayrıca test edeceğim.

Dipnot: Yaralı çorap kalıplarını geçmişte açıklamıştım, o da işte böyle, dünya da işte böyle (:

İnsan ve Sembolleri

 

Sanırım ilk kez Jung okudum. Fakat uzmanlığı psikoloji olmaksızın Jung psikolojisine veya sembollerin dünyasına dalmak isteyenler için belki de iyi bir başlangıç olabilir. Çünkü zaten en başından sıradan okuyucuya yönelik yazılmış. Jung'un ölümünden (1961) önce kaleme aldığı son metin olduğu kabul ediliyor, 1964'de Jung'un ölümünden sonra yayımlanmış. Gerçi Jung kitabın tamamını değil,  sadece ilk bölümünü yazmış; fakat diğer meslektaşları tarafından yazılmış kısımları da gözden geçirip incelediği önsözde belirtiliyor. Bu yüzden olacak, hem Türkçe'de, hem diğer dillerdeki baskılarında kapakta sadece Jung'un adı geçiyor. Kitap şu bölümlerden oluşuyor:

1. C. G. Jung - Bilinçdışı’na giriş
2. Joseph L. Henderson - Modern İnsan ve Mitler
3. M. L. von Franz - Bireyleşme Süreci
4. Aniela Jaffé - Görsel Sanatlarda Sembol
5. Jolande Jacobi - Olgunlaşma Yolundaki Simgeler
6. M. L. von Franz - Bilinçdışı ve Bilimler (Sonsöz)

Kitabın ana konusu rüyalarda, mitlerde, sanatta sembollerin anlamı ve herşeyden önemlisi nasıl anlamlandırılması, yorumlanması gerektiği.  Yazarlarımız pek çok coğrafya ve kültürden, pek çok kaynaktan zengin görsel örneklerle bilinçdışından bilince, bireyselleşme sürecinden kültüre, rüyalardan, mittlere ve çağdaş sanata dek sembollerin izini sürüyor.  Açıkça kahve falına bakarcasına "balık: kısmettir" deyip çıkan bir sembol indeksleme kitabı değil, öyle de okunmamalı. Şahsen hakkını vererek okuyabildiğimden de emin değilim.  Bir çok not aldım. Bir süre daha onları çalışacağımı tahmin ediyorum. Uzun vadede de sık sık okuduğum başka kitaplardan referans olarak bu kitaba geri döneceğimi sanıyorum. 

2026/4 - Deli Kızın Çorabı

 Pi çorabı örecektim, vazgeçtim, bir adet kontrollü "deli kızın çorabı" ördüm. Çok ipli, çok renkli çoraplar bende ilk bittiğinde biraz karmankarışık  görünüyor. Hızlı örülüyorlar, fakat arka yüzdeki ince çalışmayı da ekleyince diğer çoraplardan daha hızlı bitmiyorlar. Her açıdan deli kızın çorabı yani. 

Bunlar çorabın ilk bittiğindeki hali, arkada ince temizlikten önce... :

Balonla Beş Hafta

 

Bu aralar çeşitli sebeplerle 19. yy. edebiyatına taktım. Özellikle bitmekte olduğunu hissettiğimiz bir çağın başlangıcına bir göz atmak motivasyonuyla... Arthur Conan Doyle'un tüm Sherlock Holmes külliyatı, Edgar Allan Poe öyküleri,  bir kısmını çocukken okuduğumuz Jules Verne kitaplarının tam metinleri ve 20. yy'ın başında eser vermesine rağmen bu dönemin izlerini tașıdığını farkettiğim için Hüseyin Rahmi Gürpınar kitaplarını bulabildikçe okuyorum. 

Jules Verne kitapları açıkça bir de yuvaya dönüş duygusu veriyor. Bu benim jenerasyonum için tipik olabilir. Balonla Beş Hafta'yı ilk kez tam metninden okudum. Hatta belki de ilk kez okumuş olabilirim. Çünkü klasik bir Jules Verne macerasının verdiği tanıdık duygu bir yana, kitabın detayları tamamen yeni gibiydi. Örneğin Denizler Altında Yirmi Bin Fersah, Esrarengiz Ada, Dünyanın Merkezine Seyahat, konusu bir yana, detaylarını bugün gibi anımsadığım kitaplar. Balonla Beş Hafta böyle değildi. Demek ki çocukken okumamışım. 

İnsan kitabı okurken önüne bir harita açarak balonun Afrika üzerindeki rotasını izlemek istiyor. Bir de Dr. Ferguson'un rüzgarlar, balon mekaniği, coğrafya, flora, fauna ve keşifler tarihi hakkında anlattıklarının ne kadarı gerçekle örtüşüyor, ne kadarı kurgu, bilmek isterdim. Ne yazık ki, internet aramalarımda kitabı bu açılardan inceleyen hemen hiç bir kaynağa erişemedim. Oysa internetten bir teknoloji olarak beklediğim budur. 

Kitaptaki Afrikalı halklar hakkındaki kimi ifadeler bugünden bakınca basbayağı ırkçı. Genel olarak üstten bakan, Avrupalı, beyaz ve erkek bir bakış var kitapta. Dr. Ferguson'un her şeyi bilirliği ve kendinden eminliği, Kennedy'nin silah ve av takıntısı, Joe'nun sarsılmaz efendiciliği bulunduğum yer ve zamandan bakınca yer yer sinir bozucu. Hayvanlara bakış ve davranışları da öyle. Hele bir filin öldürülüşü var ki, saçmalığı ve acımasızlığıyla dumura uğradım. Bütün bunları kitabın yazıldığı dönemin "normal"leri kabul edeceğiz herhalde. Fakat bir olgu olarak not edilmeyi hak ediyorlar.

Sürekli "okumak"tan bahsettim, fakat aslında oturup uzun saatler okumaya zamanımın olmadığı bir dönemden geçtiğim için aslında kitabı yarı okuyup, yarı dinledim. Youtube'da iyi bir Almanca seslendirmesini bulduğum için akşamları vakit bulduğumda Türkçe'sinden okuyup, gündüz evde meşgul olduğum işleri hallederken bir yandan Almanca'sından dinledim.

Roman Jules Verne'in ünlü yayıncısı Pierre-Jules Hetzel ile 1862'de tanıştığında yayımlanmak üzere kendisine sunduğu iki bitmiş romanından biriymiş. Hetzel diğerini ( 20. Yüzyılda Paris) çok karamsar olduğu gerekçesiyle yayımlamayı kabul etmemiş. Balonla Beş Hafta onun önerileriyle yapılan bir kaç düzeltmeden sonra 1863'te basılmış.  Bu açıdan Verne'e Fransa'da (ve daha sonra dünyada) hızla bilinirlik sağlayan ilk kitap olma özelliğini taşıyor. Ayrıca doğal olarak yazarın bilim ve macerayı bir araya getiren romanlarından oluşan Voyages extraordinaires (Olağanüstü Yolculuklar) serisinin de ilk kitabı sayılıyor.

Kitap Listesi: Kapalı /Kilitli Oda Gizemi

'Kilitli Oda' gizemi sever misiniz?

• Morg Sokağı Cinayetleri, Edgar Allen Poe
• Kilitli Oda, Maj Sjöwall - Per Wahlöö
• Sarı Odanın Esrarı (Mystery of the Yellow Room), Gaston Leroux
• The Case of the Constant Suicides, John Dickson Carr
• The Hollow Man, John Dickson Carr
• Doğu Expresinde Cinayet (Murder on the Orient Express), Agatha Christie
• Gece Gelen Ölüm (Murder in Mesopotamia), Agatha Christie
• Noel'de Cinayet (Hercule Poirot's Christmas), Agatha Christie
• Benekli Kordon, Arthur Conan Doyle

*Mor renkliler, henüz okumadıklarım.

Sür Pulluğunu Ölülerin Kemikleri Üzerinde

 

Olga Tokarczuk'a ilk kez David Damrosh'un "Around the World in 80 Books" adlı kitabında rastlamıştım. Damrosh özellikle "Flights"tan (Koşucular) ve "Anna In"den övgüyle bahsediyordu. Tokarczuk anlaşılan "Anna In"i Canongate Yayınevi'nin "The Myths" adlı mitoloji uyarlamaları serisi için yazmıştı. Böylece hem Olga Tokarczuk'a hem de The Myths serisine "Anna In" ile giriş yaptım. İlginç olan şey, kitabın Canongate veya başka bir yayınevi tarafından İngilizce'de yayımlanmamış, pek çok Tokarczuk kitabının çevrildiği Türkçe'de de bilinmiyor oluşuydu. Ben Almanca çevirisini bulup okumuştum ve 2024'te okuduğum "dünya seyahati" kitapları arasında en sevdiklerimden biri olmuştu. Bence mitoloji uyarlaması denen şey "Anna In" gibi olmalı. Olga Tokarczuk'un kalbime taht kurması ve tüm kitaplarını okumaya heveslenmem işte böyle oldu.

Dönelim "Sür Pulluğunu Ölülerin Kemikleri Üzerinde"ye... Nihayet fırsat bularak okuduğum ikinci Tokarczuk kitabı. Spoiler sevmeyenlerin okumadan önce hakkındaki tanıtım yazılarına dikkatli yaklaşmasını gerektiren detayları var (bu yazıda spoiler yok). Ben öyle yaptım ve kitaba başladığımda konusuna, nerede, hangi zamanda geçtiğine dair en ufak bir fikrim yoktu. 

Olaylar günümüz Polonya'sında, Çekya sınırında, özellikle kışın çok az kişinin yaşadığı ücra bir yaylada geçiyor. Hikayenin anlatıcısı Janina Duszejko yaşlı, egzantrik bir kadın; eski bir mühendis. Uzun kış gecelerinde tanıdığı insanların astroloji haritalarını çıkarıyor. Genç arkadaşı ile William Blake şiirlerini Lehçe'ye çeviriyor. Köydeki çocuklara İngilizce dersi veriyor ve kışın her gün komşularının ona emanet ettikleri evlerini kontrol etmek bahanesiyle yaylada uzun turlar atıyor. Çevresindeki insanlara fiziksel özellikleri ve huylarına göre adlar takıyor. En yakın komşularından Garip'in bir akşam diğer komşuları Koca Ayak'ın öldüğünü haber vermesiyle olaylar gelişiyor. Ardından gelen dört ölümle (köyün polis komiseri, zengin bir çiftlik sahibi, mantar toplama derneği başkanı ve köy papazı) öykü karanlık, gerilimli bir hal alıyor. Polisiye sevenlerin daha kitabın çok başlarında çözümünü tahmin edebileceği bir düğüm içermesine rağmen kitap bir polisiye değil. Karanlık atmosferine, dehşetli ölüm tasvirleri ve kahramanımızın kabuslarına rağmen bir gerilim romanı da değil. Bana kalırsa daha çok ekolojik ve toplumsal bir eleştiri. İnsanın doğa ve özellikle hayvanlar üzerinde tahakküm kuran, zorba ve zalim tarafının eleştirisi, güç sahiplerinin yaptıklarına göz yumup susan sıradan insanın eleştirisi,  ikiyüzlü, eğilip bükülen bir etik anlayışının eleştirisi... Yazarın satır aralarına yerleştirdiği kimi fikirleri sert gelebilir,  okuyanın suratına tokat gibi çarpabilir. Fakat hep aklımıza yatan şeyler söyleyen, okurun suyuna giden yazarlarla da nereye kadar?

Kitaptaki insana küskün, hatta cezalandırıcı doğa motifi bana Amos Oz'un "Suddenly in the Depths of Forest"ını anımsattı. Bu kitabı okuyan onu da okuyabilir veya o kitabı seven bu kitabı da sevebilir. Tüm karanlık, şiddet ve ölüm içeren atmosferine rağmen kitabın mizahi bir tarafı var. Yazar kitabın satırları arasından bize muzipçe gülümseyerek bakıyor gibi. Bu muzipçe gülüşü "Anna In"de de hissetmiştim. Olga Tokarczuk muzip bir yazar bana kalırsa. 

Son olarak kitabın adı, bölüm başlarındaki küçük alıntılar gibi William Blake'den.

2026/3 - Katmerli harman çorabı

68/2,5

Bazen tamamen tesadüfe dayanan çorap fikirlerim var. Yün satın aldığım bir yerde veya evde tesadüfen yanyana duran, normalde birlikte kullanmayı hiç aklıma getirmeyeceğim ipleri birbirine yakıştırıp kullandığım oluyor. Bu öyle bir çorap. Satın aldığım dükkanda seri sonu oldukları içinbir sürü başka iple beraber aynı sepetin içine konmuş alıcı bekliyorlardı. Onu mu alsam, bunu mu alsam derken, "Aa, ikisini de alıp birlikte örsem!" dedim.  

İkisi de farklı renkte iplerden harmanlanmış dört katlı ip, ben de onları her sırada ip değiştirerek harmanlayınca katmerli harmanlandılar :)

Sonuç bu.

Bu ara kiremit kırmızına bayılıyorum. Onu da topuk ve parmak ucunda kullandım.

Ocak 2026 - Okuduklarım

• Kim Var İmiş Biz Burada Yoğ İken, Cemal Kafadar
• The James Joyce Murder, Amanda Cross
• Tüm Sherlock Holmes hikayeleri (dinledim)
• Aşk Romanları Okuyan İhtiyar, Luis Sepulveda 
• Ardavirafname
• Medea.Sesler, Christa Wolf
• Ragnarök: Tanrıların Alacakaranlığı,  A. S. Byatt
• Uluğ Bey'in Hazinesi, Adil Yakubov

Uluğ Bey'in Hazinesi

2024 yılında her ülke edebiyatından bir kitap okuyarak kitaplarla "edebi" bir dünya seyahati yapmaya karar verdiğinde Özbekistan'dan Adil Yakubov'un "Uluğ Bey'in Hazinesi" adlı tarihi romanını seçmiştim. O yıl pek çok ülkeden seçtiğim kitapta olduğu gibi bu kitabı bulmam da mümkün olmadı. Daha sonra gerçi Türkçe'sini bulamadım ama Almanca'sını buldum. Böylece kitabı Almanca çevirisinden (Die Schätze des Ulug Begs) okumuş oldum. Mümkün olsaydı Türkçe çevirisinden okumayı tercih ederdim. Tarihi veya kurgu pek çok karakter içeren kitapta bazı kişilerin isimlerini, (örneğin Kalender Karnaki veya Mirim (Miram?) Çelebi)  veya bazı kavramları (çekmen, sarayban) kendimce doğru çevirdiğimden hala emin değilim çünkü. 

Buna rağmen son derece ilginç bir konuyu, etkileyici bir şekilde anlatmayı başaran bir roman. İlk kez Adil Yakubov okudum, bana atmosfer yaratmakta oldukça başarılı geldi. Semerkant sokaklarında, sarayda, gözlemevinde,  Bağ-ı Meydan'da hep belli bir atmosfer var. Adeta yazar mekanlara belli duygu durumlarını atamış gibi. İyi veya kötü, pek çok karakter en zorlu anlarında göğe bakıyor, ki gök aslında hem çok uzak ve bilinemez, hem de tüm hikayenin kalbindeki çok özel bir mekan.

 Dediğim gibi pek çok karakter gerçekten yaşamış tarihsel kişiler. Uluğ Bey, oğulları Mirza Abdüllatif ve Mirza Abdülaziz, Ali Kuşçu gibi. Diğer karakterlerden ne kadarının gerçekten yaşamış olduğunu bilmiyorum fakat hepsi de gayet gerçekçi. 15. yüzyılın Semerkant'ında başka isimlerle de olsa,  böyle dervişler, böyle demirci ustaları, böyle hoca ve şeyhler, böyle tüccar ve zenginler ve emirler ve akademi (medrese) öğrencileri ... yaşamıştır ve olup bitenler de oldukça gerçeğe yakın anlatılmış duygusunu vermeyi başarıyor kitap. 

Karakterlerin yazarın baktığı açıya göre siyah ve beyaz, iyi veya kötü diye yaftalandığı, grilikliklerinin ve derinliklerinin olmadığı tarihi romanları sevmem. Adil Yakubov'un kitabı yazarken kimin ve neyin yanında olduğu açık. Buna rağmen Uluğ Bey yeri geldiğinde siyasi/askeri yetersizliği ve yaptığı haksızlıklardan da bahsedilen bir hükümdar, Mirza Abdüllatif'in kısacık iktidarı yıkıma doğru giderken onun için neredeyse üzüleceğimizi sandığımız anlar var. Mevlana Muhiddin kötülüğün çoğu zaman kötücüllükten değil zayıflıktan kaynaklandığının canlı bir örneği. Kitabın eleştirilecek bir yönü varsa kadın eksikliği. Hikayesi insanı kadere isyan ettiren Hurşide Banu ve Ali Kuşçu'nun annesi dışında hikayede neredeyse hiç kadın yok. Uluğ Bey'in karısı nerede (belki tarihsel olarak bu olaylar sırasında ölmüştür? Araştırmak gerek), Mevlana Muhiddin'in karısı nerede, her halde evli olması gereken Abdüllatif'in karısı nerede? Bütün bu olup bitenlere bir noktada bir kadın sağduyusuyla "ehh, yeter, durun artık!" diyebilecek pek çok kadın, pek çok eş, anne, kızkardeş figürü romanda eksik. Belki tarihsel bir gerçeklik olarak da etkisiz oldukları için, fakat buna pek inanasım gelmiyor.

"Uluğ Bey'in Hazinesi"ni Özbek edebiyatını, kültürünü, tarihini, Doğu'nun kayıp aydınlanma çağını merak edenlerin, matematik ve astronomiye, bilim tarihine ilgi duyanların okumasını tavsiye ederim. 

 

Ragnarök: Tanrıların Alacakaranlığı

Canongate'in "The Myths" serisinden bir kitap daha okudum. Bu seferki kitap İngiliz yazar A. S. Byatt'ın kaleminden İskandinavya mitolojisini konu alan "Ragnarök: Tanrıların Alacakaranlığı".

Daha önce üzerine çok konuşulup yazıldığını bildiğim halde ilk kez İskandinav mitolojisi hakkında okudum. Beni kimi açılardan farklılığıyla, kimi açılardan başka coğrafyaların mitolojileriyle benzeşip örtüşmesiyle şaşırttı. Elbette bu konuda ilk kez bu kitabı okuduğum için hangi detayların birincil kaynaklara dayandığını, ne kadarının yazarın yorumlaması olduğunu bilemiyorum. Kuzey Avrupa mitolojisine daha çok dalmam gerektiği kesin.  A. S. Byatt mitolojik anlatısını otobiyografik özellikler taşıdığı belli olan bir hikayenin içine yerleştiriyor. II. Dünya Savaşı sırasında  büyük İngiliz şehirlerinin Almanlar tarafından bombalanmasından kaçan bir ailenin küçük kızı taşrada geçen savaş yıllarında bir yandan doğada vakit geçirirken, bir yandan da "Asgard ve Tanrılar" adında kuzey mitolojisini anlatan bir kitap okuyor. Biz de okuyucu olarak ona eşlik ediyoruz. 

Kitabı okurken ilgimi çeken ortaklık ve farklılıkları not aldım:

• Dünyanın merkezindeki dişbudak ağacı Yggdrasil: Hemen her coğrafyada karşımıza çıkan, her şeyin merkezinde ve başlangıcında var olan "hayat ağacı" motifi burada da var. Mezopotamya'da bir palmiye ağacı olarak tasvir edilen hayat ağacı burada, iklim sebebiyle olacak, dişbudak ağacına dönüşüyor. Hayat ağacı motifi ve onun evrenselliği çok ilginç. Bu konuda da bir derleme paylaşım yapasım var.
• Nornlar: Ölümcül Kızkardeşler olarak bilinen üç kızkardeş. Urd, Werdandi, Skuld adındaki bu kardeşler sırasıyla geçmişi, şimdiki ve geleceği görme yetisine sahipler. İp eğiren ve kaderin ağlarını da ören kardeşler bunlar. Bir yerden tanıdık mı? Bana Yunan mitolojisinden tanıdık geldi. Hem ip, hem kaderin ağlarını ören kadın da de çok tekrarlayan bir motif. Bu da bir derleme konusu olabilir.
•  Ymir: Varolan dünyanın kendisinden yaratıldığı kadim varlık. Üç tanrı (Odin, Wili, We) Ymir'e karşı gelip onu katlederler, bedenini parçalara ayırırlar. Her şey bu bedenden yaratılır. Ymir'in hikayesi hemen Tiamat'ı ve onu yenerek bedenini evrenin malzemesi yapan ikinci nesil Mezopotamya tanrılarını çağrıştırıyor. Biraz da Gaia'yı. 
• İskandinav mitolojisinde ilk kadın ve erkek çürümeye yüz tutmuş iki cansız kütükten can bulurlar. Neden balçık ya da toprak değil? Çünkü coğrafya :) Odin onlara zihin, Hönir (herhalde Willi) sevgi ve hisler, Loki (herhalde We) kan ve renk bahşeder. 
• Loki: Çok ilginç bir tanrı. Her şekli alabilen, dönüşebilen, bu yolla karmaşa yaratan biri. Sürekli titreşen, eriyen, iç içe ve şekilden şekile geçen, bazen de şekilsiz bir aleve benzeyen bir varlık. Fiziğin dilinden konuşacak olursak sanki madde değil, dalga. Ya da hem madde, hem dalga. Nereden baktığına bağlı olarak ;) Adının "alev, ateş" anlamına geldiği, Hristiyanlık'ta "Işık taşıyan" veya "Sabahın yoldan çıkmış oğlu" gibi ünvanlarla bilinen Lucifer'in öncülü/kaynağı olduğu iddiaları var. Ne tam anlamıyla iyi, ne de kötü, kaos kaynağı, oyuncu, tehlikeli. Tam bir Trickster. Şöyle bir cümle var ki Loki'yi çok iyi tanımlıyor:"Loki'yi asıl ilgilendiren, yok oluşun içindeki düzeni ve düzenin içinde saklı olan yok oluşu bulup çıkarmaktı."
• Baldur: Odin ile Frigg'in oğlu. Her iyi, güzel, aydınlık şeyin simgesi olan bu karakter annesi Frigg'in çabasıyla dünyadaki hiç bir şeyin zarar veremeyeceği, adeta ölümsüz biri. Küçücük bir istisnası var bu zarar görmezliğinin, o da ökseotu. Loki bu sırrı oyunla öğrenip Baldur'un hakkından yine bir oyunla geliyor. Aa, ne kadar da anneciğinin küçücük bir ihmali yüzünden topuğundan vurulup ölen Achilleus'u anımsatıyor, değil mi? İşte bir benzerlik daha.
• Yeraltı dünyasının hükümdarı Hel'in mağarasının girişinde vahşi, devasa bir köpek/kurt: Aaa... Kerberos mu o? Yok, "... Garm derlerdi bu kurda". Zorlu yolculuk, bir köprüden geçme, yeraltındaki ölüler diyarının tarifi, haksızca öldüğüne/öldürüldüğüne inanılan bir kahramanın geri istenmesi, ölüler diyarı hükümdarının zorlu şartları...İşte yine tanıdık motifler. 
• Loki'nin üç tuhaf çocuğundan bir diğeri Jörmungand; devasa "dünya yılanı". Dünyayı sarıp sarmalar, "Ragnarök"e dek (dünyanın sonu, kıyamet) uykudadır: Ejderha, dev yılan, deniz yılanı barındırmayan bir tek mitoloji bulamayız herhalde. 
• Ragnarök'ü diğer kıyamet anlatılarından ayıran şey sadece dünyanın ve yaratılmışların değil tanrıların da sonu olması. Odin ve Thor da en başından yaralı tanrılar zaten. Bu yönüyle farklı geldi bana kuzeyin mitolojisi.  

Medea.Sesler

 

"Evet, bir zamanlar bu dünyadaki görevimiz nedir bilirdik, o günler geçmişte kaldı"

Geçen yıl tragedya okumalarını bitirdikten sonra, hemen mitoloji/tragedya uyarlamaları okumaya başlamıştım ve ilk okuduğum uyarlamalardan biri Christa Wolf'un "Kassandra"sıydı. Şimdi de onun ikinci uyarlaması olan "Medea.Sesler"i okudum. Yazarın kitabın ismini neden böyle koyduğunu bilmiyorum. Evet, kitap Medea, Iason ve olaya dahil olan diğer kişilerin anlatımından oluşuyor; yani başlıktaki "Sesler" anlamlı, ama neden ".Sesler" bitişik yazılmış, bilmiyorum. Almanca orijinal adı da böyle: Medea.Stimmen

Medea'nın hikayesini anlatan en ünlü eser Euripides'in Medea adlı tragedyası. Seneca da daha sonra aynı konuyu işlemiş. Christa Wolf'un Medea'sı Kassandra'sı gibi çok katmanlı bir eser, türlü türlü okunabilir. Yunan mitolojisinin ilginç bir karakterinin/hikayesinin modern bir yeniden anlatımı gibi veya Euripides'in daha babaerkil bir bakış açısından anlattığı hikayeye daha feminist, anaerkil bir açıdan verilen bir cevap gibi... Nitekim evlat ve kardeş katli gibi iddiaların Euripides öncesi kaynaklarda geçmediği, onun tarafından hikayeye eklendiği hep yazılagelmiştir. Christa Wolf kadınca bir bakış açısıyla Medea'nın hakkını Medea'ya veriyor. Ben şahsen kitabın bu yönünü çok sevdim. Bir üçüncü katmanda kitabın yazıldığı dönemin sosyopolitik dinamiklerine göndermeler yaptığını da tahmin ediyorum. Wolf alttan alta Korinth ile BRD ve Kolkhis ile DDR arasında özdeşlik kuruyor gibi. İktidar, güç dengeleri, bu uğurda verilen kurbanlar ve kalabalıkların manipülasyonu ne Korinth'de, ne Kolkhis'de, ne de modern dünyada farklı. Bu yönüyle de etkileyici bir kitap.

Girişteki cümleye ek olarak şunları da not etmişim:

"İnsanların inanmak için duydukları gizli bir isteğe karşılık veriyorsa hiçbir yalanın inanılmayacak kadar saçma olmayacağını ögrendim."

"Korkularını ancak başkalarına saldırarak yatıştırabiliyorlar."

Ardavirafname

 

Kökeni 3. yüzyıla dek inmekle beraber, son şeklini 9.-10. yüzyılda aldığı tahmin edilen Ardavirafname Zerdüşt dininin geç döneminden ilginç bir kaynak. Kitap Ardaviraf adlı bir Zerdüşt din adamının öte dünyayı ziyaretini; yedi gün ve yedi gecede cennet, araf ve cehennemde gördüklerini anlatıyor. 

Ardaviraf'ın metafizik alemden getireceği kimi bilgilerle İskender'in seferleri sırasında zarar görüp zayıflayan Zerdüşt dinini yeniden güçlendirmesi beklenmektedir. Hikaye Ardaviraf'ın bu amaçla bir din adamları kurulu arasından seçilişi, "seyahate" hazırlanması ve yola çıkışı ile başlar.  İki büyük melek tarafından Çinvad köprüsünden geçirilir. İyiler için gepegeniş, kötüler için kılıçtan ince bu köprü bizim kültürümüzdeki Sırat köprüsüne benzer.  Ardaviraf'ı köprünün diğer tarafında karşılayan genç ve olağanüstü güzellikteki kadın da tanıdıktır. Elbruz Dağları'nın ötelerindeki cennet Zerdüştlüğün "iyi düşünce, iyi söz, iyi eylem"e verdiği önemin bir yansıması olarak üç seviyeden oluşur. İyi düşünce ile yıldızlar, iyi sözle ay ve iyi eylemle güneş ülkesine erișilir. "Hemistekan" iyilikleriyle kötülükleri birbirine denk olanlanların kıyamete dek ayakta bekledikleri mekandır, yani bizim bildiğimiz adıyla "araf". Ardavirafname'nin büyük kşsmı (101 bölümün 84'ü) cehennemi tarif eder. Cehennem cennetin aksine kötülüğün bireysel olarak cezalandırıldığı bir yerdir. Cezaya bağlı olarak  ya  çok soğuk ya da sıcak, ama her durumda sisli, karanlık, dehşet ve korku dolu bir kuyu gibidir. Orada herkes tek başına ve yapayalnız olduğunu ve pek uzun zamandır orada kaldığıını sanmaktadır. Okumuş olanların hemen farkedeceği üzere başta cehennem olmak üzere tüm hikaye Dante'nin 'İlahi Komedya'sını çağrıştırmaktadır. Ya Dante'nin Ardavirafname'yi bildiği, ya da her iki hikayenin ortak bir kaynağa dayandığı düşünülebilir. Aslında ne olduğunu uzmanları bilir. Bence her durumda 'Doğunun İlahi Komedyası' demeyi hak eden bir eser. Sasani dönemi Zerdüştlüğünün dünyaya bakışı ve ahlak anlayışını anlamak için de başvurulabilir.  

Her durumda dinler tarihini ve İran'ı birincil kaynaklardan okuyup öğrenmeyi veya dinlerin kesişim noktalarını keşfetmeyi  önemseyenler için Ardavirafname önemli bir kaynak.   

2026/3 - Grip çorabı

 

68/2,5

Ocak ayının ilk haftası grip oldum. Gribin ateşli aşaması geçip de, o derin yorgunluklu aşaması başlayınca yattığım veya oturduğum yerde en iyi gelen şey kitap okumak veya çorap örmek. Hatta mümkünse kitabı dinleyip aynı anda örgü örmek.

Bu çorabın ipini Noel tatilinde şehirde gezerken stok sonu indiriminde görüp almıştım. Renkten renge geçişiyle ayrıca bir motif, desen, ölçme, sayma olmaksızın, grip halimle başka türlü başaramayacağım bir hareketlilik sağlıyordu. 

Dümdüz metreleeeerce ördüm, bir yandan da sisli, puslu Sherlock Holmes külliyatını ve gotik, korkunçlu Edgar Allan Poe öykülerini okudum/dinledim. Pek iyi geldi.

(Bu kısımda tekrara düştüm,  farkındayım.)

Çoraptan bu kadar da ip arttı:

Son zamanlarda ördüğüm çoraplardan artmış bir sürü başka ip de var. Ufukta yine bir veya daha fazla pi çorabı görünüyor, yaşasın!

Aşk Romanları Okuyan İhtiyar

Şilili yazar Luis Sepulveda "Aşk Romanları Okuyan İhtiyar"ı 1987-1988'de yazmış. Romanın nerede geçtiğini anlayabilmek için biraz çaba sarfettim; sonunda hikayede adı geçen yer adlarını takip ederek Ekvador'da, Peru sınırına yakın bir yerde geçtiğini anladım. Gerçi benimki sırf meraktan, aslında bir önemi yok, olay Amazon'da geçiyor, Amazon hakkında ve belki bir karakteri de Amazon diyebiliriz ve biliriz ki zaten Amazon kendi başına bir dünyadır. 

70 yaşlarındaki Antonio Jose Bolivar Proano genç yaşlarında bölgeye göçmüş, ömrünün büyük kısmını yerlilerle geçirmiş, sonra da nehrin kıyısında beyaz yerleşimcilerin kurduğu ücra bir köye yerleşmiş bir adam; aşk romanlarına meraklı. Belki de kalan ömründen beklediği tek şey kulübesinde oturup köye yılda bir iki kez gelen dişçinin bu merakını bildiği için getirdiği aşk romanlarını tekrar tekrar okumak. Öylesine küçük, uzak ve yaban bir yaşamı var ki, kitaplardan birinde okuduğu Venedik'i ve gondolları bir türlü anlayamıyor. Amazon'da hayatta kalmanın ustası bu basit adamın sakin akan yaşamı bir gün yerlilerin getirdiği bir "gringo"nun cesediyle kesintiye uğruyor.

Sepulveda'nın kısa ama etkileyici anlatısında Amazon türlü türlü varlığın kesintisiz bir bütünü, bir ölüm, yaşam ve dönüşüm yumağı olarak karşımıza çıkıyor. Kimi Traven öykülerini anımsatan bir atmosferi var. Yazarın bakış açısından iyi ve kötünün net çizgilerle ayrıldığı görülüyor. Amazon'dan ve yaşamdan yana olan iyiler ve bunlara karşı olan kötüler. Belki kötü bile değil sadece cahiller.

Sepulveda'nın bir süre Almanya'da da yaşadığını, 80lerde Hamburg-İstanbul arasında tır şoförlüğü yaptığını, "Dünyanın Sonundaki Dünya" ve harika bir çocuk kitabı olan "Martıya Uçmayı Öğreten Kedi"nin de yazarı olduğunu ve 2020'de Covid pandemisinde yaşamını yitirdiğini ekleyeyim.

 

Küresel Influenza dalgası ve diğer belalarla mücadele

 29 Aralık'tan beridir evde en az bir kişi hasta. Hastalık, keyifsizlik, bitkinlik, soğuk ve kapalı hava, yıl geçişi karanlığı, küresel çağ geçişi deliliğine karşı mücadelede araçlarım:

▪︎ Örgü: Motif, desen olmadan tek iple, metreleeeerce düz örgü

▪︎ Kitap: Le long XIXᵉ siècle edebiyatı. Kıyısından. Tercihen kısa, öykü. Tercihen polisiye. Ya Arthur Conan Doyle'un Sherlock Holmes külliyatı. Ya da Edgar Allan Poe öyküleri. Karanlık, puslu, tekinsiz. Bulabildiklerimi dinleyerek. 56 Sherlock Holmes öyküsü de Youtube'da Türkçe okunmuş var. İsteyen arayıp bulabilir, soranlara ben de link atarım. Edgar Allan Poe'nun tüm öykü külliyatını 90larda almıştım. Fakat okuyamıyordum. Şimdi okuyabileceğimi hissediyorum. Çünkü "o" yaştayım ve daha önemlisi birdenbire "o" çağa erdik. Yapay zeka bu iki yazarın iki zıt uçta bitmeyen yüzyılın atmosferini temsil ettiklerini söylüyor, ben onun yalancısıyım. 

▪︎ Hastalıkta adaçayı-okaliptus. Nekahatta kahve. Litrelerce. Şimşek McQuin fincanından sıkıldım. Zaten benim bile değil, bir zamanlar beş yaşında olan oğlanın. Bana bunun gibi normal bir kahve fincanı boyutunda ve fakat üzeri güllü, çiçekli, klasik/romantik desenli bir kupanın linkini gönderip sipariş etmeme aracılık eden büyük hayra vesile olur. Yaşadığım şehirde o derece bulamadım. Ya desen uymuyor , ya büyüklük.

▪︎ İlle de yün çorap, ille de battaniye. Ya kendinizce ya bir seveninizce örülmüş. 

The James Joyce Murder

 

Amanda Cross'un Kate Fansler serisindeki ikinci kitabı The James Joyce Murder (James Joyce Cinayeti) beklemediğim bir yerde, Amerikan taşrasında geçiyor. Kimi motifler Agatha Christie'nin İngiliz köylerinde geçen kitaplarını anımsatıyor. Çiftçinin meraklı ve çok konuşan karısı gibi. Kitabın başında "duvarda asılı" bir silah var ve ta daaa!, tabii ki o silah bir noktada patlıyor.

Ulysses 'i okumaya her heves eden gibi titreyerek etrafında dolaşıp, biraz bilgi toplamaya çalışan kişiyim :) Bu kitabı biraz da o bakış açısıyla okudum. Evet, öyle de okunabilir. Tabii ki James Joyce ve Ulysses hakkında bu kitaptan okunacak bilgiler 15 dakikalık bir internet taramasından da öğrenilebilir, fakat böylesi daha güzel. Ulysses okuma rehberi arayan bence Banu Yıldıran Genç'in Ulysses hakkındaki videosunu izlesin. Neyse, biz dönelim bu kitaba. 60ların kadın hareketi ABD'de dahi nelerle uğraşıyormuş, insan şaşıp kalıyor. Ve cinayeti sanki Kate değil de, arkadaşı çözdü ama olsun. Bunun da bir güzelliği var. Niye hep Kate çözsün ki? Çevre yine edebiyat ve akademi çevreleri. En temel soruyu sormayı başarırsanız çözüm zaten elinizde. İş sebebini anlamakta, onu da size yazar söyleyiverecek, kasmayın. Gripten yatıyordum da okurken, oh mis gibi hasta kitabı.  Bakalım üçüncü Kate Fansler kitabı akademiyanın hangi alanından...

2026/2. çorap

64/3

2026'nın biten ikinci çorabı eşim için. Kendisi yün çorap hayranı; ördüğüm çorapları en çok öven ve en çok eleştiren kişi :) 

İpi gidip birlikte seçtik. Tabii ki %100 merino ipten, onun zevkine uygun düz, koyu gri, renksiz, desensiz, motifsiz bir çorap oldu. Kış bitmeden bitirebildiğim için tebrik etti. Oysa bir kaç hafta önce başlamıştım. Bitirmesi bir yıl süren çoraplarımdan haberi yok belli ki :) 

 

Kim var imiş biz burada yoğ iken

 

Profesör Cemal Kafadar "Kim var imiş biz burada yoğ iken"de dört Osmanlı'nın; bir yeniçeri, bir derviş, bir tüccar ve bir kadının hikayelerini anlatıyor. Kitap iki sebepten ilginç: Alıştığımızın dışında, Osmanlı'da sıradan insanın hikayesini anlattığı için ve bilinen klişelerin aksi veya dışında örnekler verdiği için. Yeniçerilerin kendilerine ait malları olmasının yasak olduğu bilinirken Mustafa adlı yeniçeri babasından kalan miras hakkında Divan-ı Hümayun'a başvuruyor. Günlük ve kişisel edebiyat örneğinin neredeyse hiç görülmediği bir dönemde İstanbul'da bir derviş (Seyyid Hasan) günlük tutuyor, Üsküp'te bir kadın (Asiye Hatun) rüya notları tutuyor ve bunları şeyhine anlattığı mektuplar yazıyor. Türklerin, hele de Anadolu'da ticarete uzak durduğu resmi tarih anlatımının aksine Ayaşlı tüccar Hüseyin Çelebi ticaret için gittiği Venedik'te ölüyor. Cemal Kafadar tarihi belgelere dayanarak anlattığı bu hikayelerde uzmanlık alanı tarih olmayan biz sıradan okuyucu için de anlaşılır ve akıcı bir dil tutturmuş; ben şahsen ilgi ve keyifle okudum.

Asiye Hatun'un oldukça sıradışı hikayesi ve mektupları zaten son derece ilginç. Fakat örgü ören bir insan olarak örgünün ve yün üretiminin dünyadaki ve özellikle Anadolu'daki tarihine ilgi duyuyorum. Bu yüzden sof tüccarı Hüseyin Çelebi'nin Venedik'teki hikayesini merakla okudum. Bugün Ankara sokaklarında "sof nedir?" diye sorsak kaç kişi bilir? Böylesine muhafazakarlık iddiasındaki bir toplumda coğrafi ve kültürel zenginliklerimize bu ilgisizliğin bir örneği olarak ibretlik bir hikayeydi kanımca. Hüseyin Çelebi'nin Venedik'te İslami usullerle fakat gondollarla kalkan cenazesi tam romanlık veya filmlik bir hikaye.  "Venedik'te Bir Ölüm" başlığını atarken herhalde yazar da benimle aynı fikirde. Moher sözcüğü "muhayyer"den  (seçkin, seçilmiş) geliyormuş, bu vesileyle bunu da öğrendim:

Tarih okumaktan sıkılanlara, özellikle Osmanlı tarihini sıkıcı bulanlara bile tavsiye edilebilecek, bizim hikayemizi anlatan bir kitap.

Verblendung (Renk harmanı) çorabı

Geçen yılın son çorabı olacağını sanmıştım,  bu yılın ilk çorabı oldu.

68/2,5

Bu tekniğe Verblendung/Blending deniyor. Birden çok yakın tonlarda ipi yumuşak geçişlerle kullanma tekniği. Tam Türkçe adını bilmiyorum; belki de yok. Renk geçişi veya renk harmanlama tekniği diyebiliriz.

Endüstriyel boyanmış iplerin keskin renkleri olduğu için bu ilk denemede mümkün olduğunca elde boyanmış ipler kullanmaya çalıştım. Doğal boyanmış iplerin renk tonları genelde daha yumuşak oluyor. Kiremit rengi ve mavi endüstriyel boyanmış. Diğerleri benim mürver suyuyla ve bir arkadaşımın ökaliptus yaprağı, gelincik vb. ile boyadığı ipler: 

Renk harmanlamanın 16,18 veya 19 sırada tamamlanan üç yöntemini buldum. Bu çorapta 16 

sıralık varyantı kullandım:

 

2025'te ördüklerim

 Ocak 

Bol bol örüp hiç bir şey bitirememişim.

Şubat

• Ters konseptli çorap (Mavi)

Mart

• Ters konseptli çorap (Mor)
• Çok pembe çorap

Nisan

• Bahar bahçe çorap
• 'Ördüm bitti, giydim oldu' çorap 

Mayıs 

• Kintsugi çorap
• Tamirden geçen gökkuşağı çorabı

Haziran

• Bant Çorap 1 

Temmuz

• Bant Çorap 2 
• Salzburg Çorabı

Ağustos

• Turuncu merino çorap
• Yeşil gri merino lastik çorap

Eylül

• Bant Çorap

Ekim

• Deli Kızın sonbahar çorabı

Kasım

• Coffee Bean Çorap (%100 merino ile)
• Kaleydeskop Çorap

Aralık:

• Bere
• Moher kombinli çorap
• Ters konseptli çorap (yeşil)